Sayın Yetkililer,

   

Varlık kiralama şirketleri ve kira sertifikaları, hukuk sistemimize ilk kez 06.12.2012 tarih 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ile; vergi mevzuatımıza ise, Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 5inci maddesinin 1inci fıkrasına (k) bendi hükmünü ekleyen 15.07.2016 tarih ve 6728 sayılı Kanun’la girmiştir.

 

 

 

I-  SERMAYE PİYASASI KANUNU

 

6362 sayılı Kanun’un 61inci maddesinde;

-  varlık kiralama şirketleri, münhasıran kira sertifikası ihraç etmek üzere kurulan anonim ortaklıklar;

-  kira sertifikaları, her türlü varlık veya hakkın finansmanını sağlamak amacıyla varlık kiralama şirketleri tarafından ihraç edilen ve sahiplerinin bu varlık veya haklardan elde edilen gelirlerden payları oranında hak sahibi olmalarını sağlayan sermaye piyasası araçları

olarak tanımlanmıştır.

 

 

Sermaye Piyasası Kurulu, 07.06.2013 tarih ve III.61.1 sayılı Kira Sertifikaları Tebliğinde konuyla ilgili açıklamalar yapmış;

-  kaynak kuruluşu, varlık veya haklarını varlık kiralama şirketlerine devreden sermaye şirketi;

-  kira sözleşmesini, bir varlık veya hakkın kullanılmasını veya kullanmayla birlikte ondan yararlanılmasını kiracıya bırakan, kiracının da buna karşılık kararlaştırılan kira bedelini ödemeyi üstlendiren sözleşme

olarak tanımlamıştır.

 

 

Görüldüğü gibi varlık kiralama şirketleri ve kira sertifikaları uygulamasında;

· Nakit kaynağa ihtiyaç duyan sermaye şirketleri (kaynak kuruluş) sahip olduğu varlık veya haklarını varlık kiralama şirketlerine devretmektedirler.

· Varlık kiralama şirketleri, bu varlık ve hakları satın alırken, ödemeyi kendi bünyesinden karşılamamaktadırlar. Satın alma bedelini “kira sertifikası” olarak isimlendirilen sermaye piyasası araçlarını ihraç ederek (kira geliri elde etmek isteyen işletmelere satarak) oluşturdukları fonlarla karşılamaktadırlar.

· Varlık kiralama şirketleri, devraldıkları varlık veya hakları kiraya vererek, kira geliri elde etmekte; elde ettiği kira gelirinden satışını yaptığı kira sertifikası sahiplerine payları oranında ödemeler yapmaktadırlar.

 

 

  

II- KURUMLAR VERGİSİ KANUNU 5/1-K MADDESİ VE GENEL TEBLİĞİ

 

Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 5/1-k maddesinde,

· kaynak kuruluşun sahip olduğu varlık ve hakları varlık kiralama şirketlerine satışından doğan kazançları ile

· varlık kiralama şirketlerinin bu varlık veya hakları tekrar kaynak kuruluşa satışından oluşan kazançlar

kurumlar vergisinden istisna edilmiştir.

 

İstisna uygulamasında; madde metninden görüldüğü gibi, varlık kiralama şirketlerinin, varlık veya hakların tekrar kaynak kuruluşa devredilmesi şartı aranmaktadır.

 

 

  

 

II.1- Kaynak Kuruluşun Varlık Kiralama Şirketine Satışı 

 

İstisnadan yararlanan satış kazancı, kaynak kuruluş tarafından pasifte özel bir fon hesabında tutulacak, vergi matrahıyla ilişkilendirilmeyecektir. İstisna uygulaması, satışın yapıldığı geçici vergi döneminde de uygulanabilecektir.

 

Kaynak kuruluştaki özel fon hesabı, aşağıdaki açıklamalardan da görüleceği gibi;

-         ya kiralayanın da kaynak kuruluş olması durumunda

-         ya da (kiralayanın 3. Şahıs olması halinde) varlık veya hakkın geri alınması sonrasında

 ayrılacak amortismanların itfasında kullanılacaktır.

 

 

 

 II.2- Varlık Kiralama Şirketinin Varlık veya Hakkı Kiraya Vermesi 

 

 

a)     Kaynak Kuruluşa Kiraya Verilmesi

 

Varlık kiralama şirketinin satın aldığı varlık veya hakkı kaynak kuruluşa kiralaması durumunda;

 

- Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 290’ıncı maddesi gereğince, kaynak kuruluşun varlık kiralama şirketine olan satış bedeli 260 Haklar Hesabında takip edilecek,

- bu hesapta takip edilen kıymetin amortisman tutarının satıştan elde edilen kara (özel fon hesabındaki tutara) isabet eden kısmı özel fon hesabından karşılanacak; kalan kısmı kurum kazancının tespitinde dikkate alınacak olan amortisman hesabı kullanılacaktır.

 

 

b)    Üçüncü Şahıslara Kiraya Verilmesi

 

Kaynak kuruluşun sahip olduğu varlık veya hak, varlık kiralama şirketi tarafından satın alındıktan sonra üçüncü kişilere kiralanıyorsa; kaynak kuruluşça vergi matrahından istisna edilen ve özel fon hesabında takip edilen tutar, kira süresi boyunca kaynak kuruluş tarafından (amortisman söz konusu olmaması nedeniyle) amortismanla ilişkilendirilmeyecektir.

 

   

 

II.3- Varlık Kiralama Şirketinin Kaynak Kuruluşa Geri Satışı 

 

 

Kiralama süresi sonunda varlık kiralama şirketinin varlık veya hakkı kaynak kuruluşa geri satışında, varlık kiralama şirketinin elde ettiği kazancın tamamı kurumlar vergisinden istisna edilecektir.

 

Kaynak kuruluş ise, varlık kiralama şirketinden kira süresi sonunda geri aldığı kıymet için hesaplayacağı amortismanın; varlık kiralama şirketine satışından elde ettiği kara (özel fon hesabındaki tutara) isabet eden kısmı özel fon hesabından karşılanacak, kalan kısmı kurum kazancının tespitinde dikkate alınacak olan amortisman hesabı kullanılacaktır.

 

 

 

II.4- Varlık Kiralama Şirketinden Geri Alınan Kıymetin Kaynak Kuruluş tarafından Üçüncü Şahıslara Satışı 

 

 

Kaynak kuruluşun, varlık kiralama şirketinden geri aldığı varlık veya hakkı, daha sonra üçüncü şahıslara satması durumunda; varsa özel fon hesabındaki bakiye de kapatılmak üzere normal duran varlık satışı gibi kayıtlara alınarak vergilenecektir.

 

Vergileme aşamasında, Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 5/1-e maddesi ile geçici 16ncı maddesi çerçevesinde elde edilen kazancın %25’lik kısmının istisnaya konu edilebileceği unutulmamalıdır.

 

 

 

 

III-  KDV, DAMGA VERGİSİ, HARÇ İSTİSNASI

 

 

III.1 Katma Değer Vergisi İstisnası

 

Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 17/4-u maddesinde; “Her türlü varlık ve hakkın, kaynak kuruluşlarca, kira sertifikası ihracı amacıyla ve sözleşme süresi sonunda geri alınması şartıyla varlık kiralama şirketlerine devri ile bu varlık ve hakların varlık kiralama şirketlerince kiralanması ve devralınan kuruma devri.

 

İstisna kapsamında, varlık kiralama şirketlerine devredilen varlık ve hakların iktisabında yüklenilen ve devrin yapıldığı döneme kadar indirim yoluyla giderilemeyen katma değer vergisi, devrin yapıldığı hesap dönemine ilişkin gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak dikkate alınır.” denilmek suretiyle katma değer vergisinden istisna edilmiştir.

 

 

 

III.2 Damga Vergisi İstisnası

 

488 sayılı Kanuna ekli 2 sayılı tablonun IV.41 bölümünde; “Kira sertifikası ihracına dayanak teşkil eden her türlü varlık ve hakların devri, alımı, satımı, kiralanması, ……..nedeniyle düzenlenen kağıtlar ile kira sertifikaları ve kira sertifikası ödemelerine ilişkin her türlü garanti ve teminatlar için düzenlenen kağıtlar” damga vergisinden istisna edilmiştir.

 

 

 

III.3 Harç İstisnası

 

492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 38/1-b maddesinin dördüncü fıkrasında; “Kira sertifikası ihracına dayanak teşkil eden her türlü varlık ve hakların; devri alımı, satımı, kiralanması, ……ile bu işlemlere bağlı olarak yapılan her türlü teminat, ipotek ve benzeri işlemler, bu Kanunda yazılı harçlardan müstesnadır.” hükmü yer almaktadır.

 

 

 

 

IV- VARLIK KİRALAMA ŞİRKETLERİNDEN ELDE EDİLEN NAKİT KAYNAKLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

 

 

Varlık kiralama şirketlerinden nakit kaynak temini uygulaması ile sat, kirala, geri al uygulaması, birbirine oldukça benzemektedir.

 

Her ikisinde de nakit kaynağa ihtiyaç duyan sermaye şirketi, aktifinde yer alan iktisadi kıymeti, geri almak şartıyla yetkilendirilmiş kurumlara satmakta ve satıştan elde edilen kazanç, kurumlar vergisinden istisna edilmektedir.

 

Aralarında farklar ise şöyle özetlenebilir.

 

1- Sat, kirala, geri al uygulamasında karşı taraf finansal kiralama şirketleri, katılım bankaları ve yatırım bankaları; varlık kiralama uygulamasında varlık kiralama şirketleridir.

 

2- Sat, kirala, geri al uygulamasında taşınmazlar ve amortismana tabi taşınırlar, varlık kiralama uygulamasında ilave olarak haklar da sözleşmeye konu olmaktadır.

 

3- Sat, kirala, geri al uygulaması 6361 sayılı Finansal Kiralama Kanunu’na dayanmakta olup, ana para ve faiz ödemeleri söz konusu iken; varlık kiralama uygulamasında tamamen kira ödemeleri yapılmaktadır.

 

4- Sat, kirala, geri al uygulamasında; finansal kiralama şirketleri, katılım bankaları ve yatırım bankaları satın alma bedelini kendi bünyelerinden karşılarken; varlık kiralama şirketleri, kira sertifikası ihracı yoluyla oluşturdukları fondan karşılamaktadırlar.

 

 

Saygılarımızla,

Gaziantep, 24.09.2026