Sayın Yetkililer,

 

 

Finansal kiralama konusu, ilk kez 28.06.1985 tarih ve 3226 sayılı Finansal Kiralama Kanunu ile hukuk literatürümüze girmiştir. Finansal kiralamanın vergi mevzuatımıza girişi ise, 09.04.2003 tarih ve 4842 sayılı Kanun’un 25’inci maddesi ile Vergi Usul Kanunu’na mükerrer 290’ıncı maddenin eklenmesiyle gerçekleşmiştir.

 

Finansal kiralama konusunu düzenleyen günümüze ait hukuki düzenleme ise, 3226 sayılı Kanunu da iptal eden 21.11.2012 tarih ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’dur.

 

 

 

I-  FİNANSAL KİRALAMA

 

 

Sermaye şirketleri için bir finansman seçeneği olan finansal kiralama uygulamaları 6361 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilmektedir.

 

 

1-    Finansal Kiralamada Taraflar

 

Finansal kiralamada, yetkilendirilmiş finansal kiralama şirketi (kiralayan) ve kiracı vardır. (6361, md18)

 

 

2-    Finansal Kiralamaya Konu Mallar

 

Finansal kiralamaya taşınmazlar ve taşınırlar konu edilebilir. Haklar (bilgisayar yazılımlarının çoğaltılmış nüshaları hariç olmak üzere) finansal kiralamaya konu değildir. (6361, md19)

 

 

3-    Finansal Kiralamada Malın Devri

 

Finansal kiralama, esas itibariyle bir malın kira süresince kullanımının (zilyetliğinin) devridir. (6361, md18)

 

Tarafların, finansal kiralama süreci sonunda, malın mülkiyetinin kiracıya devredileceğine dair sözleşmede karar almaları mümkündür. (6361, md23)

 

 

4-    Finansal Kiralamaya Konu Malın Kiralayan Tarafından Kiracıdan Temini

 

Finansal kiralamaya konu mal, Finansal Kiralama Şirketi tarafından bizzat kiracıdan da temin edilebilir. (6361, md18)

 

Bu uygulama, vergi mevzuatımızda “Sat, Kirala, Geri Al” olarak ifade edilmiştir. (5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu, md 5/1-j)  

 

 

5-    Finansal Kiralamada KDV Oranı

 

Finansal kiralamada, kiraya konu malın KDV Kanununda yer alan vergi oranı uygulanır.

 

Yatırım teşvik sahibi mükelleflere, belge kapsamındaki makine ve teçhizatın satılmak üzere kiralanması durumunda kdv oranı %1 olarak uygulanacaktır. (3065 sayılı KDV Kanunu 1 sayılı liste, bölüm B/17)

 

   

6-    Damga Vergisi İstisnası

 

Finansal kiralama sözleşmeleri (sat, kirala, geri al sözleşmeleri dahil) ve ilgili sözleşmeler damga vergisinden istisnadır. (6361, md37)

 

 

7-    Harç İstisnası

 

Finansal kiralama kapsamında yapılan işlemler harçtan istisnadır. (6361, md37/1)

 

Sat, kirala, geri al uygulamasında, kiralanan taşınmazın sözleşme süresi sonunda kiracı adına tapuya tescili, tapu harcından istisnadır. (6361, md 37/2)

 

 

8-    Finansal Kiralamada Muhasebe Hesapları

 

09.04.2003 tarih ve 4842 sayılı Kanunla, Vergi Usul Kanunu’na “Finansal Kiralama İşlemlerinde Değerleme” başlıklı mükerrer 290’ıncı maddenin ilavesinden sonra; 31.07.2003 tarihinde 11 sayılı Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği yayımlanarak hesap planında finansal kiralama ile ilgili

 

·        301/401 finansal kiralama işlemlerinden borçlar hesabı

·        302/402 ertelenmiş finansal kiralama borçlanma maliyetleri hesabı

 

açılmıştır.

 

 

 

 

II-           FİNANSAL KİRALAMA İŞLEMLERİNDE MUHASEBE KAYITLARI

 

 

Finansal kiralama uygulamasına konu sözleşmelerde; kiralama süresince yapılacak ödemelere ilişkin bir kira ödeme planı yer almaktadır.

 

Ödeme planında; peşinat tutarı, ödeme tarihleri, anapara ödemesi ve faiz tutarları belirlenmektedir.

 

Peşinat tutarı ve anapara ödemeleri, finansal kiralamaya konu malın, 260- Haklar Hesabında takip edilecek maliyet bedelidir.

 

Faiz ödemeleri ise, finansman gideri niteliğindedir ve 661 veya 780 nolu hesaplarda izlenir. (İlk yıl faiz veya kur farkı ödemeleri 163 nolu VUK Genel Tebliği gereğince maliyete ilave edilmelidir.)

 

 

a)    Sözleşmenin Kayıtlara Alınması

 

Sözleşme bedeli olan peşin ödeme, anapara toplam bedeli ve faiz ödemelerinin toplamının gösterildiği muhasebe kaydıdır.

 

Borçlu kayıtlar

·        peşin ödeme ve anapara toplam bedeli 260 Hesapta yer alır.

·        ilk yıl faiz ödemeleri 302 Hesapta yer alır.

·        sonraki yıllar faiz ödemeleri 402 Hesapta yer alır.

 

 Alacaklı kayıtlar

·        peşin ödeme ve ilk yıl anapara ve faiz ödemeleri toplamı 301 Hesapta yer alır.

·        Sonraki yıllar anapara ve faiz ödemeleri toplamı 401 Hesapta yer alır.

 

 

b)    Peşin Ödemenin Kayıtlara Alınması

 

Borçlu kayıtlar

·        peşin ödeme tutarı 301 hesapta yer alır.

·        peşin ödemenin kdv tutarı 191 hesapta yer alır.

 

Alacaklı kayıtlar

·        peşin ödeme tutarı ve kdv toplamı 102 veya 320 hesapta yer alır.

 

 

c)     Taksit Ödemesinin Kayıtlara Alınması

 

Borçlu kayıtlar

·        ödenen taksit tutarı (anapara ve faiz tutarı toplamı) 301 hesapta yer alır.

·        taksit tutarının kdv’si 191 hesapta yer alır.

·        ödenen faiz tutarı 661 veya 780 hesapta yer alır.

 

Alacaklı kayıtlar

·        ödenen taksit ve kdv tutar toplamı 102 veya 320 hesapta yer alır.

·        ödenen faiz tutarı 302 hesapta yer alır.

 

 

d)    Amortisman Kaydı

 

Borçlu kayıtlar

·        ayrılan amortisman tutarı 730 Genel Üretim Giderleri veya 780 Genel Yönetim Giderleri hesabında yer alır.

 

Alacaklı kayıtlar

·        ayrılan amortisman tutarı 268 Birikmiş Amortisman Hesabında yer alır.

 

 

e)     Yıl İçinde Yapılacak Ödemelere Virman Kaydı

 

Borçlu hesaplar

·        yıl içinde yapılacak sabit ödeme toplamı (anapara ve faiz ödemeler toplamı) 401 Hesapta yer alır.

·        yıl içinde yapılacak faiz ödemeleri toplamı 302 hesapta yer alır.

 

Alacaklı Hesaplar

·        yıl içinde yapılacak sabit ödeme toplamı 301 hesapta yer alır.

·        yıl içinde yapılacak faiz ödemeleri toplamı 402 hesapta yer alır.

 

 

f)      Finansal Kiralama Konusu Kıymetin Aktifleştirme Kaydı

 

Borçlu hesaplar

·        haklar hesabında takip edilen kiralama konusu iktisadi kıymet, muhteviyatına göre 252, 253, 254, 255 Hesapların birinde aktifleştirilir.

·        finansal kiralama şirketi tarafından düzenlenen faturada yer alan iz bedel ilgili hesapta (252, 253, 254, 255 Hesapların birinde) yer alır.

 

Alacaklı hesaplar 

·        260 Haklar hesabı, alacaklı kayıtla kapatılır.

·        fatura bedeli, 120 veya 320 Hesapta yer alır.

 

g)    Birikmiş Amortismanların Virman Kaydı

 

Borçlu hesaplar

·        268 Hesap borçlu kayıtla kapatılır.

 

Alacaklı hesaplar

·        aktifleştirilen kıymetin birikmiş amortismanı 257 Hesapta yer alır.

 

 

 

 

III-   FİNANSAL KİRALAMA UYGULAMASININ DEĞERLENDİRİLMESİ

 

Verilen örnekten de görüldüğü gibi, iktisadi bir kıymete ihtiyacı olan bir şirket, bu kıymete “finansal kiralama” yöntemiyle sahip olmuştur.

 

Şirket bu ediniminde, iktisadi kıymete ait bedeli ve bu bedele ait faizleri, bir ödeme planı çerçevesinde finansal kiralama şirketine ödemektedir.

 

Finansal kiralama sonucunda iktisadi kıymet, ödenen bedeller toplamı tutarında aktif hesapta yer almakta, ayrılan amortismanlar da Birikmiş Amortismanlar Hesabında takip edilmektedir.

 

Finansal kiralama süreci içinde yapılan faiz ödemeleri de finansman gideri olarak matrahtan indirilmektedir.

 

Finansal kiralama uygulamasının, bir şirkete sağladığı hiçbir vergisel avantaj (damga vergisi ve harç istisnaları dışında) söz konusu değildir.

 

İktisadi bir kıymete ihtiyacı olan, ancak bunu edinmek için yeterli kaynağa sahip olmayan bir işletme, bu kıymeti banka kredisi ile veya finansal kiralama yoluyla edinebilir.

 

Şirket, tercihini hangi yöntemin kendisi için daha avantajlı olduğunu değerlendirerek yapacaktır.

 

 

Saygılarımızla,

Gaziantep, 01.09.2026